'Het Beloofde land' (werktitel) is een onderzoeksproject dat de betekenis en huidige postie van recreatiewoningen (met name vakantieparken) vanuit verschillende perspectieven onder de loep neemt.

131108 - eefje | Brothas at work
131108 - eefje | De Beukenootjes
291008 - sara | Architectuur AZC (2)
281008 - sara | Architectuur AZC (1)
241008 - sara | Experiment 'Het Souterrain' 201008 - sara | Projectomschrijving - versie 01

Experiment 'Het Souterrain' - (241008 - sara)

Nog iets opvallends. Ik had er nog nooit eerder van gehoord, maar er zijn allerlei instanties die zich op de een of andere manier bezig houden met 'volkshuisvesting'. Het feit dat er 'volkskhuisvesters' bestaan - tot gisteren had ik dit woord als 'beroepsgroep' nog niet eerder geanaliseerd - maar er zijn dus mensen die als taak hebben ons (wie? : het volk) te huisvesten. Meneer 'de huisvester' moet zichzelf natuurlijk ook huisvesten, wellicht dat daarvoor 'overheidshuisvesters' zijn aangesteld. Zoniet, dan zit er niets anders op dan dat hij zich toch even onder het 'volk' begeeft om van een huis te worden voorzien.
Maar goed. Hier wilde ik het helemaal niet over hebben. Er bestaat in Nederland een Stuurgroep Experimenten Volkskhuisvesting (SEV).
Deze 'onafhankelijke groep' houdt zich bezig met: "innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied van wonen. Wij zijn onafhankelijk, maar kunnen niet zonder initiatiefrijke netwerkpartners. Slagvaardig, enthousiasmerend en verrassend."

Speerpunten SEV:
- Keer de verloedering! (experimenten voor het 'pimpen' van verloederde buurten)
- Wat beweegt de woningmarkt? (experimenten om gat tussen koop- en huurwoningen te dichten)
- Vernieuw(d) Maatschappelijk Ondernemerschap (het vermaatschappelijken van wooncorporaties)

Het thema 'Keer de verloedering!' sprak me het meeste aan. Daar stuitte ik op allerlei innovatieve termen die ik nog niet eerder gezien had. Zoals vbloemkoolwijk', 'krachtwijk', woonwagencoorporatie, karakterpanden (o.a. leegstaand vastgoed), Dorps Ontwikkelings Maatschappij (DOM) en Dorpen Groeien op Eigen Wijze (DGoEW) èn Dorps Toekomst Plan (DTP), Wijkmaatschappij (WIJ), Wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM), Skaeve Huse, Achter de Voordeur-projecten (gesprekken met bewoners), Kanskaart van Nederland (herbenaming van eerdere 'Atlas van de verloedering' !!!) en Sociale Camping.

Binnen het 'Skaeve Huse'-project is de publicatie 'Rare huizen voor Vreemde Leefwijzen' nog het meest stuitend. De vormgeving, het taalgebruik en de terminologie houdt het midden van een 'beleidsnota' en een 'populistisch politiek pamflet'.

Het begint zo: Mensen buiten de samenleving plaatsen, dat doen wij niet graag in Nederland. Minderheden moeten integreren, cliënten moeten extramuraliseren. Maar wat doen we in situaties waarin alle politiek correcte opties zijn uitgeput? En waarin mensen in feite zichzelf buiten de samenleving plaatsen?

Tijdens het lezen vroeg ik me continu af voor wie deze brochure bedoeld was. Voor de beleidsmaker of de uitvoerende ambtenaar? In ieder geval niet voor de 'asocialen' waarover laatdunkend gesproken wordt, en ook niet voor het 'volk'. Tegelijkertijd bedacht ik me hoe het mogelijk is om jezelf buiten de samenleving te plaatsen. In mijn ogen is dit onmogelijk. (In hoeverre 'samenleving' als begrip legitiem is, daarover zou je met Willem Schinkel moeten debatteren) Wordt dit niet gedaan door dit soort brochures? Hebben beleidsmakers deze veronderstelde categorisering nodig om nieuwe adviezen, ideeën en wetsvoorstellen te maken als een soort van zelf-werkverschaffing?

Even verderop in hetzelfde stuk wordt er gesproken over 'het souterrain', in de Van Dale omschreven als een vertrek dat zich bevindt onder de begane grond. Souterrain functioneert in de volkshuisvestingswereld als vakterm voor de 'onderkant van de woningmarkt'.

Dat souterrain bestaat inmiddels uit een rijk scala aan woonvormen: nachtopvang, hostels en opvanghuizen, sloopwoningen en illegaal onderverhuurde pijpenlaatjes, kraakpanden, een plaatsje op de bank bij een tante of vriend, zomerhuisjes, caravans en krakkemikkige, brandgevaarlijke pensions. Het souterrain kent een bont gezelschap bewoners.

Hieronder vallen vakantiehuizen of recreatiewoningen gebruikt door arbeidsmigranten, asielzoekers, studenten, excentriekelingen, gescheiden mannen/vrouwen natuurlijk ook. Maar eigenlijk ook ook de asielzoekers- en penitiaire centra, psychiatrische inrichtingen en andere zorginstellingen buiten de stad.
Het souterrain 'bestaat', maar bevindt zich onder het straatniveau waardoor het zicht erop ontnomen wordt. Verborgen op veilige afstand van 'normale' woonwijken, buiten of aan de rand van een stad of dorp. Een functioneel sobere woonvorm (van container, caravan tot prefab-cabin) in het 'groen'. Opgeruimd staat netjes, nietwaar?